Zdiagnozowano u Ciebie cukrzycę ciążową? Sprawdź, jak się odżywiać

Zbyt późno rozpoznana i nieleczona cukrzyca w czasie ciąży może wpłynąć na przebieg porodu oraz zagrażać życiu lub zdrowiu rozwijającego się płodu. Dlatego warto, by przyszła mama regularnie badała poziom cukru we krwi, stosowała właściwą dietę i aktywność fizyczną. Cukrzyca ciążowa ustępuje zazwyczaj 6-8 tygodni po porodzie, czyli po okresie połogu, jednak zwiększa ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2 w przyszłości. Warto więc, także po narodzinach maluszka, nadal prowadzić zdrowy styl życia.

Jak dochodzi do cukrzycy ciążowej?

W trakcie trawienia wszystkie spożywane węglowodany rozkładane są na cukier prosty – glukozę, następnie glukoza wchłaniana jest z przewodu pokarmowego do krwi. Insulina, hormon produkowany przez trzustkę, jest „kluczem” do prawidłowego wykorzystania glukozy w organizmie. Wyłapuje cząsteczki glukozy i umieszcza je w  komórkach, by mogły stać się źródłem energii. W przypadku, gdy trzustka nie produkuje wystarczającej ilości insuliny lub komórki niewłaściwie na nią reagują, poziom glukozy we krwi jest zbyt wysoki, a cukier nie jest zamieniany w energię – wtedy lekarz diagnozuje cukrzycę. Powodem nietolerancji węglowodanów i rozwinięcia się cukrzycy w czasie ciąży są zmiany hormonalne organizmu, które wpływają na niewłaściwą przemianę węglowodanów. Organizm produkuje coraz więcej hormonów o działaniu diabetogennym, komórki są bardziej odporne na działanie insuliny, wskutek czego wzrasta zapotrzebowanie na ten hormon. U zdrowych kobiet trzustka w takim wypadku produkuje po prostu więcej insuliny. Do cukrzycy ciążowej dochodzi, gdy trzustka nie nadąża z wydzielaniem większej ilości insuliny i glukoza we krwi utrzymuje się na podwyższonym poziomie.

Cukrzyca ciążowa dotyka 3,4-3,9% kobiet. Niektóre źródła szacują, że cukrzycą ciążową obarczonych jest aż 12-14% kobiet.

Teoretycznie każda przyszła mama może zachorować na cukrzycę ciążową, jednak szczególnie są na nią narażone kobiety, które:

  • mają powyżej 35 lat,
  • są w drugiej lub kolejnej ciąży,
  • urodziły dziecko z wadą rozwojową lub dziecko, którego masa urodzeniowa przekraczała 4 kg,
  • mają nadwagę lub otyłość,
  • mają dodatni wywiad rodzinny w kierunku cukrzycy typu 2 lub cukrzycy ciążowej,
  • chorowały na cukrzycę ciążową w poprzedniej ciąży,
  • cierpią na nadciśnienie tętnicze lub zespół policystycznych jajników,
  • u których stwierdzono zgon wewnątrzmaciczny płodu w poprzedniej ciąży.

Diagnostyka cukrzycy ciążowej

U większości kobiet cukrzyca ciążowa rozwija się bezobjawowo – nierozpoznana i nieleczona może zagrażać zarówno życiu i zdrowiu mamy, jak i dziecka. W związku z tym testy określające stężenie glukozy we krwi w trakcie ciąży wykonuje się kilkukrotnie.

Test I

Oznaczenie glikemii (stężenia glukozy we krwi pacjentki) 
Kiedy: 5.-8. tydzień ciąży (skierowanie od lekarza prowadzącego podczas pierwszej wizyty w ciąży)
Forma badania: pobranie krwi na czczo

Schemat postępowania w przypadku nieprawidłowej glikemii na czczo oznaczonej na początku ciąży:

  1. Stężenie glukozy na czczo < 92 mg/dl – mama powtarza badanie w 24.–28. tygodniu ciąży. U ciężarnych z grupy wysokiego ryzyka (czynniki ryzyka przedstawione powyżej w artykule) poza oznaczeniem stężenia glukozy na czczo, należy ponadto w krótkim odstępie czasu wykonać test obciążenia 75 g glukozy (test 75 g OGTT). Jeśli test OGTT wypadnie w tej grupie prawidłowo w I trymestrze ciąży, należy go powtórzyć między 24.-28. tygodniem ciąży. 
  2. Stężenie glukozy na czczo 92-125 mg/dl – wynik nieprawidłowy – należy wykonać w jak najkrótszym czasie test obciążenia 75 g OGTT. 
  3. Stężenie glukozy na czczo > 125 mg/dl – wynik nieprawidłowy – należy w jak najkrótszym czasie powtórzyć oznaczenie glikemii na czczo. W przypadku otrzymania powtórnego wyniku > 125 mg/dl, lekarz rozpoznaje cukrzycę w ciąży i kieruje przyszłą mamę do poradni diabetologicznej dla kobiet w ciąży. Jeśli natomiast wynik mieści się w zakresie 92–125 mg/dl, należy jak najszybciej wykonać test 75 g OGTT.

Test II

Forma badania:

  1. Pobranie krwi na czczo, w czasie 8-14 godzin od ostatniego posiłku. Warunkiem prawidłowo przeprowadzonego testu jest brak ograniczeń w spożywaniu węglowodanów przez minimum 3 doby przed badaniem (nie mniej niż 150 g węglowodanów dziennie przy normalnej aktywności fizycznej) 
  2. Wypicie 250-300  ml wody z 75 g glukozy w ciągu 5 minut
  3. Po upływie godziny ponowne pobranie krwi
  4. Po upływie drugiej godziny ponowne pobranie krwi

Jeżeli jeden z wyników uzyskanych w teście 75 g OGTT jest nieprawidłowy, czyli:

  • glikemia na czczo 92–125 mg/dl (5,1–6,9 mmol/l), 
  • po 1 godz. ≥ 180 mg/dl (10,0 mmol/l),
  • po 2 godz. ≥ 153–199 mg/dl (8,5–11,0 mmol/l),

lekarz rozpoznaje cukrzycę ciążową. 

W takim wypadku zostaniesz skierowana do poradni diabetologicznej dla kobiet ciężarnych lub do ośrodka położniczego zajmującego się cukrzycą zdiagnozowaną w ciąży.

Cukrzyca ciążowa zwiększa ryzyko wystąpienia powikłań matczynych i płodowych

Powikłania u mamy:

  • wielowodzie (większa niż przewiduje norma ilość płynów owodniowych)
  • nawracające zakażenia układu moczowo-płciowego, w tym odmiedniczkowe zapalenie nerek mogące doprowadzić do uszkodzenia i przejściowej niewydolności nerek
  • obrzęki
  • nadciśnienie tętnicze 
  • poronienie we wczesnej ciąży
  • dystocja barkowa, urazy okołoporodowe, zwiększenie odsetka porodów zabiegowych i cięć cesarskich.

Powikłania u dziecka:

  • makrosomia płodu (nadmierna masa płodu). Zwiększa ryzyko urazów okołoporodowych, odsetek porodów zabiegowych i cięć cesarskich, może być przyczyną powikłań śródporodowych w tym niedotlenienia płodu
  • wady rozwojowe: serca, nerek, układu nerwowego (bezmózgowie, otwarty rozszczep kręgosłupa, holoprosencefalia)
  • embriopatia cukrzycowa – agenezja kości krzyżowej i dysplazja kości ogonowej, połączona z niedorozwojem kości obręczy biodrowej, kończyn dolnych oraz nietrzymaniem moczu i stolca
  • powikłania okresu noworodkowego (hipoglikemia czyli zbyt niskie stężenie glukozy we krwi noworodka, hiperbilirubinemia prowadząca do rozwoju żółtaczki noworodkowej, zaburzenia oddychania, przejściowa niewydolność krążenia, zaburzenia elektrolitowe)
  • obumarcie wewnątrzmaciczne płodu w okresie okołoporodowym.

Dieta cukrzycowa w ciąży

Warto wiedzieć!

Mama ze zdiagnozowaną cukrzycą ciężarnych dostaje zalecenie wykonania po połogu testu OGTT (z 75 g glukozy), kontroli wyniku z lekarzem prowadzącym lub, jeśli wynik jest nieprawidłowy, kontrolę w Poradni Diabetologicznej dla dorosłych.

Jeżeli zdiagnozowano u Ciebie cukrzycę ciążową – leczenie należy rozpocząć od razu po wizycie u specjalisty. Głównym elementem leczenia cukrzycy ciążowej jest stosowanie dobrze zbilansowanej i zrównoważonej diety, która ma doprowadzić do utrzymania stężenia glukozy w ramach zalecanych norm. Dieta w cukrzycy ciążowej powinna zawierać minimum 1800 kcal (dla ciąży bliźniaczej 2000–2200 kcal) i odpowiednio zwiększoną ilość białka, niezbędną dla prawidłowego wzrostu płodu. Odpowiednia ilość kalorii pomoże zapobiec nadmiernemu przyrostowi masy ciała, warto też zwracać uwagę na jakość i ilość posiłków, które nie będą powodować gwałtownych skoków glukozy we krwi. Dieta oparta jest na 6-8 posiłkach dziennie – 3 posiłkach głównych i 4-5 posiłkach uzupełniających (przekąskach). Dzięki regularnym posiłkom stężenie glukozy we krwi nie będzie spadało w trakcie przerw pomiędzy nimi. Przy cukrzycy ciążowej diabetolog dobiera dietę indywidualnie, biorąc pod uwagę tydzień ciąży, masę ciała, wiek oraz aktywność fizyczną przyszłej mamy. Złotą zasadą jest zasada „jedz mniej a częściej”. Zaleca się, by dieta cukrzycowa w trakcie ciąży była bogata w mało przetworzone produkty, między innymi:

  • chudy drób,
  • warzywa,
  • tłuszcze roślinne: oliwa z oliwek i olej lniany,
  • tłuste ryby morskie,
  • jaja gotowane na twardo lub miękko,
  • kasza jaglana i gryczana,
  • ryż pełnoziarnisty,
  • amarantus,
  • otręby,
  • orzechy.

Dieta cukrzycowa w ciąży zakłada ograniczenie ilości zjadanych owoców ze względu na zawarte w nich cukry proste. Natomiast wykluczyć z jadłospisu należy: 

  • słodycze i wyroby cukiernicze,
  • gotowe soki i słodzone napoje gazowane,
  • pełnotłuste produkty mleczne,
  • sery podpuszczkowe,
  • tłuste mięsa i tłusty drób (kaczka, gęś), 
  • podroby,
  • masło i margarynę twardą,
  • tłustą śmietanę,
  • żywność typu fast-food.

W przypadku, gdy, po wskazanym przez lekarza stosowaniu zalecanej diety, stężenie glukozy nadal utrzymuje się powyżej normy, należy rozpocząć leczenie insuliną. Zazwyczaj cukrzyca ciążowa ustępuje po połogu, jednak zwiększa ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2 w przyszłości. Najlepszą profilaktykę przeciw cukrzycy typu 2 stanowi zdrowa dieta i aktywny tryb życia.

Tagi: cukrzyca ciążowa dieta, dieta cukrzycowa w ciąży, cukrzyca w ciąży, zaburzenia hormonalne, cukier, cukrzyca, badania poziomu cukru we krwi, obciążenie glukozą, krzywa cukrowa, poziom cukru we krwi, diagnostyka cukrzycy

To było fajne! Dziękujemy!
Wyślij artykuł
Dziękujemy! Wiadomość została wysłana
Przydatne porady bezpośrednio na e-mail

Na Twój adres e-mail wysłaliśmy link potwierdzający zamówienie przydatnych porad od BebiKlubu. Kliknij w ten link, aby potwierdzić ich zamówienie.

Logowanie
Lista partnerów NUTRICIA sp. z o.o.