Po 1. urodzinach dieta dziecka nadal dynamicznie się zmienia – maluch poznaje nowe smaki, zapachy i tekstury, a na talerzu coraz częściej pojawiają się potrawy “dorosłego stołu”. To ekscytujący etap, ale też moment, w którym warto szczególnie zadbać o to, by jadłospis dostarczał składników ważnych w w diecie malucha. Jednym z takich składników jest błonnik – istotny dla prawidłowego funkcjonowania układu pokarmowego. Co istotne, ogólnopolskie badanie PITNUTS* wskazuje, że aż połowa dzieci po 1. roku życia, które brały udział w badaniu spożywała go zbyt mało. W tym artykule wyjaśniamy, czym jest błonnik, które produkty są jego dobrym źródłem oraz jak zadbać o odpowiednią jego ilość w codziennym jadłospisie Juniora.
Co to jest błonnik i dlaczego ma znaczenie w diecie dziecka?
Błonnik pokarmowy to grupa związków pochodzących z roślin, której organizm nie trawi w taki sposób jak białka, tłuszcze czy węglowodany. Zamiast tego „pracuje” w przewodzie pokarmowym: wspiera naturalne procesy trawienne i pomaga utrzymać komfort brzuszka. Jego źródłem mogą być warzywa, owoce czy przetwory zbożowe z pełnego ziarna. Zalecane dzienne spożycie dla dzieci po 1 roku życia wynosi 10 g.
Błonnik odgrywa ważną rolę w diecie – wspiera prawidłowe funkcjonowanie przewodu pokarmowego oraz rozwój korzystnej mikrobioty jelitowej. Mówiąc prościej: pomaga utrzymać sprawną pracę jelit i codzienny komfort, co ma znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy dziecko przechodzi przez etapy rozszerzania diety.
Niedobory błonnika w diecie dzieci po 1. roku życia
Po 1. roku życia jadłospis dziecka często staje się bardziej „dorosły”. Maluch chętniej sięga po to, co zna i lubi, a w codziennym pośpiechu łatwo o mniej urozmaicone posiłki czy przekąskę w biegu. Zdarzają się też etapy, gdy dziecko akceptuje tylko kilka produktów, czy unika warzyw, które m.in są ważnym źródłem błonnika. Właśnie wtedy szczególnie warto zwrócić uwagę na jakość jadłospisu i obecność ważnych składników – w tym błonnika.
Z danych z badania PITNUTS* wynika, że aż połowa dzieci ma niedobory ważnych składników w diecie i może przyjmować zbyt mało błonnika w codziennej diecie. W dietach polskich dzieci po 1. roku życia biorących udział w badaniu stwierdzano również niedobory innych ważnych składników, m.in. witaminy D, witaminy E, wapnia, żelaza i jodu. Wyniki te potwierdzają, że w diecie Juniora warto świadomie zadbać o produkty będące źródłem błonnika – tak, aby codzienny jadłospis lepiej odpowiadał na potrzeby rozwijającego się organizmu.
Gdzie szukać błonnika w diecie dziecka?
Najwięcej błonnika dostarczają produkty roślinne. Dobre źródła błonnika dla dzieci w wieku 1-3 lat to na przykład:
- Warzywa, np. brokuł, kalafior, marchew, burak, dynia, cukinia;
- Owoce, np. gruszki, jabłka, śliwki, morele;
- Produkty zbożowe, np. płatki owsiane, kasze, pieczywo pełnoziarniste;
- Rośliny strączkowe, np. soczewica, ciecierzyca, fasola;
- Orzechy i pestki: u małych dzieci najlepiej w bezpiecznej formie ze względu na ryzyko zadławienia, np. masło orzechowe cienko rozsmarowane.
Inulina – naturalny błonnik i prebiotyk ze źródeł roślinnych
Wśród różnych źródeł błonnika warto zwrócić uwagę na inulinę. Inulina to rodzaj błonnika rozpuszczalnego pozyskiwanego ze źródeł roślinnych. Wyróżnia się tym, że jest też naturalnym prebiotykiem, czyli składnikiem, który korzystnie wpływa na układ pokarmowy, wspierając prawidłową pracę jelit1. Jest to ważny i cenny składnik w diecie dziecka.
Gdy w diecie brakuje błonnika – jak mogą pomóc produkty z inuliną?
Gdy w diecie Juniora podejrzewasz niedobór błonnika, wsparciem mogą być produkty wzbogacone w inulinę – szczególnie w okresach, gdy menu dziecka naturalnie się zmienia wraz z rozwojem, a wybiórczość pokarmowa utrudnia utrzymanie odpowiedniej diety. Dane wskazują, że dodanie do jadłospisu 1–2 porcji formuły na bazie mleka typu Junior pomaga realnie zbilansować dietę**, zwłaszcza jeśli jest ona uboga w witaminę D, wapń, żelazo, jod czy kwasy omega3, a zasadność jej stosowania została potwierdzona przez ekspertów**. Jednocześnie inulina – jako naturalny błonnik o działaniu prebiotycznym – może wspierać prawidłową pracę jelit2, a tym samym codzienny komfort trawienny dziecka.
*Sawicki M, Kowalkowska J, Kawiak-Jawor E, Kulaga Z, Rowicka G, Socha P, et al. Diet Quality and Nutrient Adequacy Among Polish Children: Findings from the PITNUTS 2024 Study. Nutrients. 2025 Oct 26;17(21):3364. doi:10.3390/nu17213364.
** Węch M, Święcicka-Ambroziak A, Kawiak-Jawor E, Jasiński M, Łapińska M, Socha P, Weker H.
Wybrane niedoborowe składniki pokarmowe w dietach dzieci w wieku poniemowlęcym – wyniki badań ogólnopolskich i analiza indywidualnych zapisów diety z badania PITNUTS 2024.
Standardy Medyczne. Pediatria. Reprint; 2024.
Ważne informacje: Karmienie piersią jest najwłaściwszym i najtańszym sposobem żywienia niemowląt oraz jest rekomendowane dla małych dzieci wraz z urozmaiconą dietą.